Neden dengeli ve düzenli beslenmeliyiz?

beslenme besinler

Neden dengeli ve düzenli beslenmeliyiz?

Dengeli ve düzenli beslenme ile boyumuz uzar, yaralarımız iyileşir.
Dengeli ve düzenli beslenme bizi hastalıklardan korur.
Dengeli ve düzenli beslenme gün içinde yapacağımız işler için bize güç verir.

Dengeli beslenmeliyiz. Çünkü her besinin faydaları farklıdır. Bu nedenle her türlü besinden yeteri kadar yemeliyiz.
Düzenli beslenmeliyiz. Gün içinde güçlü olmak için belirli aralıklarda yemek yememiz gerekir. Güne sabah kahvaltısı ile başlamalı, öğle ve akşam yemeklerini de aksatmamalıyız.

Vücudun yaşaması, gelişmesi ve gereken etkinlikleri yapabilmesi için tüm besin öğelerinin gereken yerde, gereken zamanda ve yeterli ölçüde alınmasına dengeli beslenme denir. Tüm besin öğeleri, proteinler, karbonhidratlar, yağlar, madensel maddeler, vitaminler ve sudur. Vücuda gerekli tüm öğelerin gerektiği kadar alınmamasına dengesiz beslenme denir.

Besinler, büyüme ve güçlenmeyi sağlar, vücuda enerji verir. Yediğimiz yiyeceklerin vücudumuz için farklı önemi ve yararı vardır. Et, süt, yumurta büyüme ve gelişmeyi sağlar. Yağ, reçel, bal gibi besinler vücudun hareketi için gerekli olan gücü ve enerjiyi verir. Sebze ve meyveler vücuda vitamin sağlar. Vitaminler, hastalanmayı önler. Dengeli beslenme, vücudumuz için yararlı olan besinlerin hepsinden yeterince yemektir.

Sağlıklı beslenme, vücudun büyüme, gelişme ve günlük işlevlerinin sürekliliğinin sağlanması için gerekli olan besin öğelerinin yeterli miktarlarda alınmasıdır. Gıdalar içerdikleri besin öğelerinin benzerlikleri açısından dört gruba ayrılırlar:

1) Süt, yoğurt, peynir grubu: Süt ve sütlü gıdaların oluşturduğu gruptaki besinler protein, hayvansal yağlar, kalsiyum, fosfor, B2, B1, A vitaminleri açısından zengindir.

2) Et, yumurta ve kuru baklagiller grubu: Kırmızı et, tavuk, balık, yumurta, kuru fasulye, nohut, mercimek gibi gıdaların oluşturduğu bu gruptaki besinler başlıca protein kaynağıdır, ayrıca yağ, B vitaminleri, demir ve çinko da içerir.

3) Taze sebze ve meyve grubu: Bu gruptaki gıdalar vücut için kalsiyum, demir, magnezyum ve diğer bazı minerallerin, A, B, C, E, folik asit gibi vitaminlerin kaynağıdır.

4) Tahıl grubu: İçerdikleri karbonhidratla başlıca enerji kaynağıdır, ayrıca B grubu vitaminleri içerir.

Beslenme, yalnızca iştah duyduğunuz yiyecekleri yemeniz veya açlık hissini gidermeniz değildir. Açlık hissini bir parça simit veya şekerli bir içecekle de yatıştırabilirsiniz; fakat bu şekilde beslenmiş olmazsınız; ancak vücudunuzun besin ihtiyacını geçiştirmiş olursunuz. Bazı bilgisiz kişiler ise sabah sosisli yumurta, öğlen ızgara tavuk, akşam köfte yiyen birinin çok iyi beslendiğini düşünürler. Oysa bilimsel açıdan bakıldığında bu da sağlıklı bir beslenme şekli değildir.

İnsanların yaptıkları işlere göre de beslenmeleri gerekir. İşini fiziksel kuvvet kullanarak yapan ve çok yorulan bir kişi ile masa başında çalışan ve az efor sarfeden bir kişinin beslenme şekilleri farklı olmalıdır. Bir sekreter, bir duvar ustası, bir demirci, bir öğretmen farklı beslenmek durumundadırlar çünkü yaptıkları işlere göre harcadıkları enerji miktarı farklıdır.

Dengeli beslenme, insanın büyümesi, gelişmesi, bir ömür boyu sağlıklı ve verimli yaşaması için ihtiyacı olan besinleri gereken miktarlarda yiyip içmesidir. Vücut için gerekli olan besin türlerinden herhangi biri alınmadığında, büyüme ve gelişmenin sekteye uğradığı ve çeşitli hastalıkların ortaya çıktığı, bilimsel araştırmalar sonucunda ortaya konan bir gerçektir.

Vücut sağlığının istenilen düzeyde olması, yaşamın sağlıklı devam edebilmesi, vücudun aşınan ve yıpranan kısımlarının yenilenebilmesi için doğru beslenmek gerekir. Yaşları genç olduğu hâlde bazı insanların yıpranmış ve yaşlı görünmelerinin sebeplerinden biri yanlış beslenmedir.

Temel sağlıklı beslenme kuralları

Az ve sık yemek; güne mutlaka kahvaltı ile başlamak; öğün atlamamak; abur cubur yememek; günde en az dört beş bardak su içmek; kolalı içecekler, çay, kahve, kızartma, kavurmalar, aşırı yağlı, tuzlu ya da şekerli gıdalar ve açıkta satılan yiyeceklerden kaçınmak; yağ seçiminde doymamış yağları tercih etmek; yiyecekleri hazırlarken içlerindeki besin öğelerinin korunmasına dikkat etmek ve uygun koşullarda saklamak; çiğ yenen meyve ve sebzeleri bol ve temiz suyla iyice yıkamak; her yaş ve dönem için gerekli temel sağlıklı beslenme kurallarıdır.

Yedikleriniz, güçlü ve zinde olmanızı sağlayarak, yaşam kalitenizin artmasını da sağlayabilir; sağlığınızı olumsuz etkileyerek yaşam kalitenizin düşmesine de sebep olabilir.

Dengeli, düzenli ve akılcı beslendiğinizde, beyniniz daha iyi, daha berrak çalışır, hafızanız güçlenir. Veriminiz, bağışıklığınız artar, hastalıklara karşı daha dirençli hale gelirsiniz, cildiniz sağlıklı olur. Kısaca daha kaliteli bir yaşam sürersiniz.

Dengeli ve Düzenli Beslenmezsek; Vücudumuzun direnci azalır, hasta oluruz. Büyüme ve gelişmemiz yavaşlar. Yaralarımız iyileşmez. Çabuk yoruluruz. Öğrenme hızımız yavaşlar. Yüzümüz solgun ve yorgun görünür. Okul başarısı azalır ve dikkatimiz dağılır.

Yeterli ve Dengeli Beslenme nedir?

Düzenli beslenmek için günde üç ana, iki ara öğün yemek yiyoruz. Dengeli beslenmek için her öğünde hem bitkisel hem de hayvansal besinler tüketiyoruz.

Besinlerin vücudumuz için yararları nelerdir?

Sebzeler, meyveler bizi hastalıklardan korur.
Tahıllardan yapılan ekmek, makarna, pilav gibi besinler bize enerji verir.
Baklagiller, et türleri, yumurta hem gelişmemizi hem de hastalıklardan korunmamızı sağlar.
Süt ve süt ürünleri kemiklerimizin, dişlerimizin gelişimi için gereklidir.
Kuru yemişler ise hem bize enerji verir hem de zihinsel gelişimimize katkıda bulunur.

Eda ve Mete’nin sabah kahvaltısında tükettiği besinlerin türleri listesi
Eda’nın Listesi
1. Domates, salatalık, zeytin, reçel
2. Ekmek
3. Yumurta
4. Süt, peynir
5. Ceviz
Mete’nin Listesi
1. Zeytin, domates, pekmez, portakal suyu
2. Ekmek
3. Yumurta
4. Peynir, tereyağı
5. Badem
Eda: Okuldaki beslenme saatinde ilk ara öğünümü yedim. Menüde annemin pişirdiği kıymalı börek, ayran, kuru meyve ve kuru yemiş karışımı vardı. Fark ettiniz mi, bu öğünde de her besin türünden tükettim.
Mete: Öğle yemeğinde okulumuzun yemekhanesindeydik. Farklı besin türlerinden seçerek oluşturduğumuz menüleri afiyetle yedik.

Eda’nın Menüsü
Mercimek çorbası
Patatesli tavuk
Bulgur pilavı
Salata
Selin’in Menüsü
Yoğurt çorbası
Sebzeli köfte
Makarna
Sütlaç
Mete’nin Menüsü
Domates çorbası
Etli kuru fasulye
Pirinç pilavı
Cacık

Unutmayın! Beslenmek, karın doyurmak ya da canınızın çektiği şeyleri yemek içmek değildir. Sağlıklı büyümek ve gelişmek için doğru beslenmelisiniz. Vücudunuzun gereksinimi olan besinleri yeterli miktarlarda ve uygun zamanlarda yemeli, içmelisiniz. Gün içinde uygun öğünlerde besin türlerinden tüketmemiz gerekir. Böylece sağlıklı bir şekilde büyüyüp gelişebiliriz. Bireylerin sağlıklı olmasında fiziksel aktivite ve spor yapmanın yanı sıra beslenme de önemli yer tutar. Beslenme; büyüme, yaşamın sürdürülmesi, verimliliğin artırılması ve sağlığın korunması için besinlerin tüketilmesidir.

Yenilebilen tüm bitki ve hayvan dokuları besinleri oluşturur. Beş temel besin grubu tüketilerek vücudun besin ihtiyacı karşılanır. Bu besin grupları:

• Ekmek ve tahıllar,
• Meyve ve sebzeler,
• Et, yumurta ve baklagiller,
• Süt ve süt ürünleri,
• Yağlar ve şekerlerdir.

Temel besin gruplarının tamamı günlük olarak tüketilmelidir. Çünkü bileşimlerinde besin ögeleri adı verilen ve yaşamsal işlevler için gereksinim duyulan kimyasal maddeler bulunur. Besin ögeleri; karbonhidratlar, proteinler, yağlar, vitaminler, mineraller ve sudur.

Vücudun büyümesi, yenilenmesi ve çalışması için besin ögelerinin her birinin yeterli ve dengeli miktarda, doğru zamanlarda vücuda alınarak kullanılmasına yeterli ve dengeli beslenme denir. Yeterli beslenme, vücudun yaşama ve çalışmasını sürdürebilmesi için gerekli enerjinin sağlanmasıdır. Karbonhidratlar, yağlar ve proteinlerin yanı sıra bütün besin ögeleri gereksinim kadar alınmalıdır. Dengeli beslenme ise enerji yanında bütün besin ögelerinin gereksinim kadar alınmasıdır.

Besin ögelerinin her biri vücutta farklı işlev ve özelliklere sahiptir. Örneğin meyve ve sebzeler vücudun vitamin ihtiyacını karşılar. Besin ögelerinin herhangi biri ya da birkaçı eksik tüketildiğinde gelişme gerilikleri ve sağlık sorunları görülür. Beslenmede amaç kişinin yaşı, cinsiyeti, bedensel özellikleri veya yaptığı fiziksel aktivitelerine göre gereksinimi olan besinleri tüketmesidir. Yetişkinlikte uygulanan diyette sebze ve meyveler önemli yer tutar.

Hangi yaş grubu olursa olsun gün boyunca herkesin öğünleri 3 ana, 2 ara olmak üzere düzenlenmelidir. Bu öğünlerden en önemlisi kahvaltıdır. Güne kahvaltıyla başlamak insan sağlığının korunması ve vücudun enerji ihtiyacının karşılanması açısından çok önemlidir. Ergenlik, büyümenin çok hızlandığı ve vücudun şekillendiği dönemdir. Bu yaşlarda edinilen doğru beslenme alışkanlığı kişiyi yetişkinlik yıllarında şeker, damar tıkanıklığı, hipertansiyon, osteoporoz (kemik erimesi) gibi hastalıklardan korur. Bu nedenle ergen; boy, kilo ve günlük aktiviteleri göz önüne alınmak kaydıyla tüm besin gruplarından tüketmelidir.

Örnek bir günlük menü

Sabah kahvaltısı: 1 su bardağı süt, 1 adet yumurta, 5-6 adet zeytin, 1 kibrit kutusu büyüklüğünde peynir, 1’er küçük boy domates ve salatalık, 1 yemek kaşığı bal ya da marmelat, 2 dilim tam buğday ekmeği.

Kuşluk öğünü: 1 adet portakal, 1 su bardağı süt.

Öğle yemeği: 1 kâse mercimek çorbası, 4 adet ızgara köfte, 1 porsiyon bulgur pilavı, 1 porsiyon mevsim salata, 1 su bardağı ayran.

İkindi öğünü: 1 dilim börek, 1 fincan bitki çayı.

Akşam yemeği: 1 kâse şehriye çorbası, 1 porsiyon etli sebze yemeği, 1 porsiyon pirinç pilavı, 1 porsiyon çoban salata, 2 dilim çavdar ekmeği.

Yatmadan önce: 1 su bardağı süt.

Yağlar ve şekerler vücuda enerji veren besinlerdir. Ancak bunların aşırı tüketimi zararlıdır. Özellikle hayvansal yağların içerdiği kolesterol, kalp ve damar hastalıklarına yol açar. Yağ oranı yüksek diyetle beslenmek fazla kilo almaya neden olur. Kanser hastalığına zemin hazırlar.
Şeker yönünden zengin diyetle beslenmek aşırı kilo alımının yanı sıra diyabet hastalığına da neden olan etkenlerden biridir. Bu nedenle hamur işi besinler, şeker oranı yüksek içecekler, tatlı, marmelat, pasta gibi yiyecekler vücudun enerji ihtiyacı kadar tüketilmelidir.
Fazla tuzlu besinler kan basıncını yükseltir. Vücudun elektrolit dengesini bozar. Bunun sonucunda idrarla atılan kalsiyum miktarı arttığından osteoporoz ortaya çıkar. Bu nedenlerden dolayı aşırı tuz tüketiminden kaçınılmalıdır.

Dengeli beslenen çocuklar sağlıklı, hareketli ve güçlü olurlar. Yaşlarına uygun olarak gelişir ve sık hasta olmazlar. Dengeli beslenmeyen çocuklar ise aşırı şişman ya da zayıf olurlar. Zor hareket ederler, çabuk yorulurlar. Zamanla başarıları azalır ve sık hasta olurlar.

Sağlığınızı korumak için hangi yiyecekleri tüketiyorsunuz?
Kahvaltıda peynir, zeytin, yumurta, bal, reçel, mevsimine göre domates, salatalık ve ekmek yerim. Yanında süt ya da taze meyve suyu içerim.
Öğle yemeğinde et, sebze yemeği, pilav, yoğurt ve salata gibi besinleri yerim.
Akşam yemeğinde sebze yemeği, pilav veya makarna gibi besinleri yerim. Yanında ayran veya taze meyve suyu içerim.
Öğün aralarında meyve, yoğurt, kuru yemiş, evde yapılan poğaça, kurabiye gibi atıştırmalıklar yerim.

Canlılar yaşamlarını devam ettirebilmek için beslenmek zorundadır. Besinler büyümemiz, gelişmemiz ve hastalıklara karşı dirençli olmamız için gereklidir. Besinleri gereğinden az tüketmek sağlıklı büyümemizi engeller.
Vücudumuzun ihtiyacı olan besinlerden yeteri kadar alırsak dengeli beslenmiş oluruz. Düzenli beslenmek için günde üç öğün yemek yemeliyiz. Tabağımızdaki yiyeceğimizi bitirmeli, yemek seçmemeliyiz

Kahvaltı en önemli öğünlerden biridir. Mutlaka kahvaltımızı yapmalıyız. Kahvaltıda süt içmeliyiz. Peynir, yumurta, reçel, zeytin ve bal yemeliyiz.
Öğle yemeklerinde; sebze, et, çorba, pilav, makarna gibi yemekler yemeliyiz.
Akşam yemeklerinde; taze veya kuru sebze, yoğurt, salata ve meyve yemeliyiz.
Dondurulmuş ve ambalajlı gıdalarda katkı maddeleri olduğu için bu tür yiyecekleri tercih etmemeliyiz.

Cümlelerde boş bırakılan yerleri, uygun sözcükler ile tamamlayınız.
su – dengeli – yemek – sebzeyi – besinlerden – öğün
Meyveyi ve ………………………………………. bol bol tüketmeliyiz.
Sağlıklı olmak için ………………………………………. beslenmeliyiz.
Her ………………………………………. aynı besinleri tüketmemeliyiz.
Tabağımızdaki yiyeceği bitirmeli ………………………………………. seçmemeliyiz.
Sağlığımız için bol bol ………………………………………. içmeliyiz.
Vücudumuz için gerekli enerjiyi …………………………………. elde ederiz.

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.