Web sitemize hoşgeldiniz, 17 Haziran 2021

Maddeyi niteleyen özellikler nelerdir?

Maddeyi niteleyen özellikler nelerdir?

Maddeyi niteleyen özellikler nelerdir?

Çevremize baktığımızda farklı şekillerde ve renklerde pek çok varlık görürüz. Çevremizde gördüklerimizin hepsi maddedir. Maddeler belli bir yer kaplar ve kendilerine özgü özellikleri vardır. Maddelerin özelliklerini duyu organlarımızla ayırt edebiliriz. Örneğin domatesin rengini gözümüzle, kokusunu burnumuzla, tadını dilimizle, yumuşaklığını derimizle algılarız. Beş duyu organımızla algılayabildiğimiz bu özellikler, maddeyi niteleyen özelliklerdir.

Maddeyi niteleyen temel özellikler;
• Sertlik – yumuşaklık
• Esneklik
• Kırılganlık
• Pürüzlü
• Pürüzsüz
• Renk
• Koku
• Tat

Maddeyi Nasıl Tanımlarız?
Ne renk? Kırılgan mı? Sert mi, yumuşak mı? Esnek mi? Pürüzlü mü, pürüzsüz mü?

Maddelerin özelliklerini belirlerken birden fazla duyu organımızı da kullanabiliriz.

Sertlik – Yumuşaklık

Varlıkların sert veya yumuşak olduğunu dokunma duyumuzla algılayabiliriz. Metaller sert maddelerdir ve elle şekil vermek çok zordur. Bir maddenin şeklini kolaylıkla değiştiremiyorsak o madde sert maddedir. Sert maddeler kolaylıkla bükülemez, sıkılamaz, ezilemez ve çizilemez. Demir, tahta, mermer ve cam gibi maddeler sert maddedir. Kolaylıkla şekli değiştirilebilen maddeler ise yumuşak maddelerdir. Bu maddelere az bir kuvvet uygulandığında çok çabuk şekli değişebilir.

Eşyaların yapımında kullanılan maddelerin sert ya da yumuşak olmasının getireceği avantajlar nelerdir?
Elmas yeryüzündeki en sert maddelerden biridir. Bir elması ancak başka bir elmasla çizebilirsiniz.

Esneklik

Yay eğilebilir, kumaş bükülebilir, lastik uzatılabilir, sünger sıkıştırılabilir. Lastik, sünger gibi birçok maddeyi eğebilir,
bükebilir, uzatabilir veya sıkıştırabiliriz. Bu şekilde maddenin şeklini değiştirebiliriz. Şekli kolaylıkla değişebilen maddeler esnek maddelerdir. Esnek maddelere uygulanan kuvvet kaldırıldığında tekrar eski şekline döner.

Kırılganlık

Cam, porselen gibi sert maddelerin esneklik özelliği yoktur. Herhangi bir etki sonucu kırılabilir. Böyle maddeler kırılgan maddelerdir. Kırılgan maddelerin kırılganlık özellikleri aynı olmayabilir. Bazılarına az bir kuvvet uygulandığında çabucak kırılabilirken bazılarının kırılması için fazla kuvvet gerekir.

Pürüzlü-Pürüzsüz Olma

Ağaç gövdesi mi yoksa pencere camı mı daha pürüzlüdür?
Bunu hangi duyu ya da duyularımızla anlayabiliriz?

Yüzeyleri düz olmayan dokunduğunuzda girintiler çıkıntılar hissettiren maddeler pürüzlü maddelerdir. Ceviz kabuğu, araba lastikleri, sünger, ağaç gövdesi pürüzlüdür. Yüzeyleri düz olan, dokunduğunuzda kayma hissi veren maddeler pürüzsüz maddelerdir. Ayna, cam gibi maddelerin yüzeyleri pürüzsüzdür.

Maddelerin yüzeylerinin pürüzlü veya pürüzsüz oluşu kullanıldığı yerlere göre avantaj sağlar. Karlı ve buzlu havalarda arabalara kışlık lastik takılır. Kış aylarında altı kalın ve tabanı pürüzlü ayakkabılar tercih edilir. Bunların sebebi karlı ve buzlu yollarda kaymayı engellemektir.

Bazı durumlarda yüzeylerin pürüzsüz hâle getirilmesi gerekir. Sıva işlemi duvarların yüzeylerinin pürüzlülüğünü azaltmak için yapılır. Zımpara; ahşap, metal, mermer, duvar gibi yüzeylerin pürüzlülüğünü azaltmak için kullanılır.

Renk

Gökkuşağındaki renkleri, boya kalemlerimizi, meyveleri renklerine bakarak ayırt edebiliriz. Çevremizde aynı renklerde maddeler de vardır. Un, tuz, şeker beyaz renklidir ve renklerine göre ayıramayız. Bazen aynı meyve farklı renklerde olabilir. Örneğin farklı renkte elmalar vardır.

Koku

Pek çok maddenin kendine özgü kokusu vardır. Koklama duyumuzla maddeleri birbirinden ayırt edebiliriz. Nane, gül, vanilya, tarçın, soğan, sarımsak ve pek çok madde kokulu maddelerdir.

Tat

Çikolata tatlıdır, limon ekşidir, biber acıdır. Yemeklerin tuzunu tadına bakarak anlarız. Şeker, tuz gibi maddelerin ise renk ve şekilleri benzer olduğu halde tatları farklıdır.

Bazı Maddeler Zarar Verebilir

Bir gün, bir gün, bir çocuk
Eve de gelmiş kimse yok.
Açmış bakmış dolabı,
Şeker de sanmış ilacı.
Yemiş yemiş bitirmiş,
Akşama ağrı başlamış.
Sakın siz de böyle yapmayın,
İlacı da şeker sanmayın.

Tekerlemede bahsedilen çocuğun ağrısı neden başlamıştır?
Çocuk ilacı neden şeker sanmıştır?
Siz çevrenizde benzer olaylar duydunuz mu?
Sağlığınızın bozulmaması için bazı maddeleri kullanırken hangi önlemleri alabilirsiniz?

Çamaşır suyu ve içme suyu renksizdir.
Un ve deterjan beyazdır.
Şeker ve bazı ilaçlar çeşitli renklerde olabilir.

Bazı maddelerin görünümleri benzer olabilir. Bunları birbirine karıştırmamak için neler yapılabilir?
İlaçlar ecza dolaplarında saklanmalıdır.
Deterjanlar banyo dolaplarında saklanmalıdır.
Malzemeler ambalajlarında saklanmalıdır.

Çevremizde pek çok madde vardır. Maddeleri duyu organlarımızla ayırt edebileceğimizi öğrenmiştik. Ancak bazı maddelere dokunmak, bakmak, onları tatmak ve koklamak canlı vücuduna zarar verebilir. Temizlik malzemelerinin çoğunda zararlı maddeler vardır. Laboratuvarda bulunan maddeler yanıcı, yakıcı veya zehirli olabilir. Reçetesiz ilaç kullanmak sağlığımıza büyük zarar verir. Hatta hayati tehlikeye yol açabilir.

Tüpgaz, doğalgaz, fabrika dumanları gibi gazları koklamak sağlığımıza ciddi zararlar verir. Çok sıcak veya çok soğuk maddelere dokunmak derimize büyük zararlar verebilir. Parlak ışık gözlerimize zarar verebilir.

Maddelerle çalışırken alınması gereken güvenlik önlemleri nelerdir?

Diş hekimi neden önlük giyer, maske ve eldiven takar?
Deterjanların üzerinde yazan uyarı sembolleri ne işe yarar?
Kaynak yapan kişi neden maske takar?
İtfaiyeci yangını söndürürken kendisini korumak için nasıl önlem alır?
Tehlike yaratabilecek bazı maddeleri kullanırken aldığımız güvenlik önlemleri nelerdir?
Güvenlik önlemleri almanın bize ve başkalarına sağlayacağı faydalar nelerdir?

Uyarı sembollerinin anlamını bilmemiz sağlığımızı korumamız için önemlidir. Temizlik malzemelerinin ambalajlarında uyarı sembolleri bulunur. Bu sembollerle çevremizdeki pek çok yerde karşılaşırız. Örneğin elektrik trafolarının üzerinde, hastanede bazı kapıların üzerinde uyarı sembolleri bulunur.

Bazı temizlik maddeleri, yiyecek veya içeceklere benzer.
Bazı maddeleri tatmak, koklamak, onlara bakmak veya dokunmak zarar verebilir.
Bazı ilaçlar bazı şekerlere benzer.

Duyu organlarımızla maddeleri, sertlik – yumuşaklık, esneklik, kırılganlık, renk, koku, tat ve pürüzlü – pürüzsüz olmalarına göre nitelendirebiliriz. Bazı maddelere dokunmak, bakmak, onları tatmak ve koklamak canlı vücuduna zarar verebilir. Gerekli güvenlik önlemlerini almalıyız.

Aşağıdaki cümlelerdeki noktalı yerlere kelimelerden uygun olanları getiriniz.
madde – tatmak – pürüzlü – kırılgan – sert – kokulu – yumuşak – pürüzsüz
1. Buzda kaymamak için tabanı ……………………………………. ayakkabı giyeriz.
2. Çamaşır suyunu ……………………………………. sağlığımıza zarar verir.
3. Çevremizde gördüğümüz her şey ……………………………………. dir.
4. Cam ……………………………………. bir maddedir.
5. Tahta, süngerden daha ……………………………………. tir.
6. Parfüm ……………………………………. bir maddedir.
7. Aynanın yüzeyi ……………………………………. dür.
8. Pamuk ……………………………………. bir maddedir.

Aşağıdaki ifadelerden doğru olanları ve yanlış olanları belirtiniz.
1. Sert maddeler kırılmaz.
2. Sünger ve lastik esnek maddelere örnektir.
3. Ne olduğunu bilmediğimiz maddelerin tadına bakılmamalıdır.
4. Bazı maddeler sağlığımıza zarar verebilir.
5. Maddelerin renklerini gözlerimizle algılarız.
6. Çiçeğin kokusunu dilimizle algılarız.
7. Halı ve sünger pürüzlü maddelere örnektir.

Etiketler:

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.