Ailenizin tarihini yazmak için hangi yöntemleri kullanırsınız?

Ailenizin tarihini yazmak için hangi yöntemleri kullanırsınız?

Aile, kökleri geçmişe doğru uzanan toplumsal bir kurumdur. Ailelerimizin geçmişinde
evlilikler, akrabalık ilişkileri, doğumlar, ölümler ve göçler önemli yer tutar. Pek
çok insan da aile büyüklerinin nasıl evlendiklerini, nerelerde yaşadıklarını ve hangi
işlerde çalıştıklarını öğrenmek ister.

Aile bireyleri birbirlerine güçlü akrabalık bağlarıyla bağlıdır. Aile birliğini ve akrabalık
bağlarını devam ettirebilmek için ailemizin geçmişini bilmemiz gerekir. Ancak
aile tarihimizi kitaplarda veya başka bir yerde hazır hâlde bulamayız. Bu nedenle
onu kendimiz araştırıp ortaya çıkarmalı ve yazmalıyız.

Aile tarihi hazırlanırken genellikle sözlü tarih yöntemi kullanılır. Sözlü tarih, olayların
tanığı olan kişilerle yapılan söyleşilere dayanılarak yazılır.

Aile tarihimizi oluştururken sözlü tarih yönteminin yanı sıra yazılı ve görsel kaynaklardan ve çeşitli nesnelerden de yararlanırız. Fotoğraflar, mektuplar, diplomalar,
koleksiyonlar, kıyafetler ve çeşitli ev eşyaları bu tür kaynaklardan bazılarıdır.

aile tarih eski

Sosyal Bilgiler dersinde öğretmenimiz bizlerden sözlü, yazılı, görsel kaynaklardan ve nesnelerden yararlanarak aile tarihi çalışması yapmamızı istedi. Öğretmenimiz bu konuda aile büyüklerimizle görüşmeler yaparak onlardan yardım alabileceğimizi söylemişti. Bunun üzerine ben de ailemizin en yaşlı üyelerinden olan babaannem ile bir sözlü tarih çalışması yapmaya karar verdim. Babaannemden bu konuda yardım sözü aldıktan sonra da hemen hazırlıklara başladım.

Sözlü tarih çalışmasının aşamaları şunlardır:
• Görüşme yapılacak kişi belirlenir.
• Görüşme yeri ve zamanı belirlenir.
• Sorular belirlenir.
• Görüşme sırasında kullanılacak araç gereçler hazırlanır.
• Görüşme yapılır.
• Görüşme kayıtları düzenlenerek yazılı hâle getirilir.

İlk olarak görüşme sırasında soracağım soruları bir kâğıda yazdım. Daha sonra babaannemin bu sorulara vereceği cevapları sesli ve yazılı olarak kaydedebileceğim araç gereçlerimi hazırladım.

Hazırlıklarımı tamamladıktan sonra babaanneme sorularımı sormaya başladım. Babaannemi dikkatlice dinleyip kısa notlar alıyor, bir yandan da onun konuşmasını cep telefonuma kaydediyordum. Böylece onun söylediği hiçbir sözü kaçırmamaya çalışıyordum.

Aile tarihi çalışmam sırasında babaannem yalnız sorularımı cevaplamakla yetinmedi. Ailemizin geçmişini daha iyi kavramama yardımcı olmak için evindeki çeşitli eşyalar ve belgelerle ilgili bilgiler de verdi.

Babaannem önce fotoğraf albümünü getirdi. Albümde çeşitli zamanlarda çekilmiş fotoğraflar vardı. Siyah beyaz olan fotoğrafların çoğu sararmıştı. Fotoğraflara bakarken babaannemle birlikte geçmişe doğru uzun bir yolculuğa çıktım. Ben sordum, o cevapladı. Böylece aile büyüklerimi ve akrabalarımı daha yakından tanıdım.

Fotoğraf albümünü inceledikten sonra babaannem yatak odasına gitti ve elinde bir çantayla geri döndü. Çantadan ilk olarak dedemin ilkokul diplomasını çıkardı. Diplomadaki yazıları güçlükle okuyabildim. O zamanki diplomalarda öğrencilerin derslerdeki başarı durumları da yazıyormuş. Okuyunca dedemin en çok matematik dersinde başarılı olduğunu öğrendim.

Çantanın içinde ayrıca bir köstekli saat ve ince kâğıtların arasına konulmuş posta pulları vardı. Babaannem, dedemin pullara meraklı biri olduğunu ve bu koleksiyonun ondan kaldığını söyledi.

Babaannemin getirdiği çantada başka ilginç belgeler de gördüm. Bunların arasında eve gelen mektuplar, çocuklarının ve yakınlarının düğün davetiyeleri vardı. Ayrıca tren biletlerini, aldıkları ilk buzdolabının faturasını bile atmayıp saklamıştı.

Önümdeki yazılı belgeleri incelerken babamın askerdeyken gönderdiği bir mektubu buldum. Mektubu okuyunca babamın askerliğini Kütahya’da yapmış olduğunu öğrendim. O sırada henüz annemle evli olmayan babam, mektubunda ailesini ve evini çok özlediğini yazıyordu.

Babaannemle sohbetimi bitirdikten sonra ona ailemizin tarihi hakkında verdiği bilgiler için çok teşekkür ettim. Sıra, topladığım bilgileri düzenleyerek aile tarihimi yazmaya gelmişti. Önce tuttuğum notları gözden geçirerek önemli olayları kronolojik sıraya koydum.

1954 : Dedem doğdu.
1956 : Babaannem doğdu.
1978 : Dedem ile babaannem evlendi.
1980 : Babam doğdu.
1984 : Dedemler Polatlı’dan Ankara’ya taşındı.
1987 : Babam okula başladı.
2004 : Babam üniversiteyi bitirdi.
2006 : Babam annemle evlendi.
2009 : Ben doğdum.
2011 : Kardeşim dünyaya geldi.

Kronolojimi oluşturduktan sonra babaannemin cep telefonuma kaydettiğim sözlerini bir kez daha dinleyip eksik kalan bilgileri tamamladım.

Sözlü tarih çalışmamın son aşamasında bilgisayarımın başına geçerek aşağıda okuyacağınız aile tarihimi yazmaya başladım.

AİLE TARİHİM

Benim ailemin kökleri Ankara’nın Polatlı ilçesine dayanıyor. Annemin ailesi gibi babamın ailesi de Polatlılı. Dedem, 1954 yılında dünyaya gelmiş. Babaannem ise 1956’da doğmuş. Dedem ile babaannem 1978 yılında evlenmişler.

Dedem postanede memur olarak çalışıyormuş. Babamın doğduğu yıl dedemin tayini Ankara’ya çıkmış. Bunun üzerine dedem önce babaannemi, amcamı ve babamı
Polatlı’da bırakarak Ankara’ya gelmiş. O günlerde Ankara’da kiralık ev bulmak kolay değilmiş. Bu nedenle dedem, Ankara’ya geldiği ilk günlerde çalıştığı kurumun
misafirhanesinde kalmış. Bir süre sonra da uygun bir ev bulup ailesini Ankara’ya
getirmiş.

Babaannemin anlattığına göre Cebeci semtinde bir evde oturmuşlar. Halam bu evde doğmuş. Babam ilkokulu ve liseyi Ankara’da, üniversiteyi ise Konya’da okumuş. Askerden döndükten sonra da ticarete atılmış ve 2006 yılında evlenerek kendi evini kurmuş. Amcam öğretmen olmuş. Yurdun çeşitli yerlerinde öğretmenlik yaptıktan sonra İzmir’e yerleşmiş. Halam ise liseyi bitirmesinin ardından evlenmiş. Bir süre Ankara’da oturduktan sonra da eşinin işi gereği İstanbul’a taşınmış.

Dedem memurluk görevi süresince Ankara’dan ayrılmamış. Otuz iki yıl hizmet erdikten sonra da emekli olmuş. Dedem emekli olunca babaannemle birlikte yeniden Polatlı’ya yerleşmişler. Şu anda hâlâ orada yaşıyorlar.

Aile büyüklerinizden biriyle ailenizin tarihini yazmak amacıyla bir sözlü tarih çalışması yapınız. Çalışmanız sırasında aşağıdaki soruları kullanabilirsiniz.

• Nerede ve ne zaman doğdunuz?
• Kaç kardeşiniz var?
• Geçiminizi nasıl sağlıyordunuz?
• Nerelerde oturdunuz?
• Soyadınız nereden geliyor?
• Hangi okulları bitirdiniz?
• Kiminle, ne zaman ve nerede evlendiniz?
• Kaç çocuğunuz oldu?
• Annem ve babam nerede ne zaman doğdu?
• Annemle babam nerede ve ne zaman evlendiler?