Duyu organlarının önemi nedir ve temel görevleri nelerdir?

Duyu organlarının önemi nedir ve temel görevleri nelerdir?

Okula giderken kuş seslerini veya arabaların korna seslerini duyabiliriz. Yediğimiz bir besinin tadını, çiçeğin kokusunu algılayabiliriz. Dokunduğumuz bir varlığın sertliğini veya yumuşaklığını da algılayabiliriz.

Çevremizdeki varlıkların görünüşlerini, renklerini, seslerini, kokularını, sert veya yumuşak olmalarını, tatlarını nasıl algılarız?

Çevremizi algılamamızı sağlayan duyular nelerdir?

Çevremizde gerçekleşen olayları duyu organlarımızı kullanarak algılarız. Duyu organlarımız sayesinde yiyeceklerin tadını alır, öğretmenimizin sesini duyarız. İçtiğimiz suyun sıcak mı yoksa soğuk mu olduğuna karar verirken, kitabımızdaki yazıları okurken, bir çiçeği koklarken duyu organlarımızdan yararlanırız.

Vücudumuzda göz, kulak, burun, dil ve deri olmak üzere beş duyu organı vardır.

Görme Organımız: Göz

Göz, cisimlerin şeklini, rengini ve büyüklüğünü kısacası görüntüsünü algılamamızı sağlayan duyu organıdır.

Göz, çevreden aldığı ışık sayesinde görmeyi sağlar. Bu nedenle ışığın olmadığı ortamlarda görme olayı gerçekleşemez. Görevini yalnızca ışığın varlığında gerçekleştirebilir.

Gözyaşı sadece, ağladığımızda gözümüzden akan tuzlu bir sıvı değildir. Gözyaşı, içinde bulunan bazı maddeler sayesinde gözü mikroplardan koruyucu etkiye sahiptir.

İşitme Organımız: Kulak

Sesleri işitmemizi sağlayan duyu organımızdır. Kulak, çevreden gelen sesleri işitmemizi sağlar. Kulağımız çevremizdeki insanlarla iletişim kurmamıza yardımcı olur.

Ailemizin, hayvanların, teknolojik aletlerin, arkadaşlarımızın ve öğretmenlerimizin sesini kulağımız sayesinde duyarız.

Koku Alma Organımız: Burun

Burun, kokuları algılamamızı sağlayan duyu organıdır. Burnumuz aynı zamanda solunan havanın temizlenmesini, ısıtılmasını ve nemlendirilmesini sağlar.

Besinlerin kokusunu algıladığımız duyu organımızdır. Annemizin pişirdiği kekin, bahçedeki gülün ve bayramlarda misafirlerin eline döktüğümüz kolonyanın kokusunu burnumuz sayesinde algılarız.

Koku alma duyusu çabuk yorulur. Bu nedenle bir kokuyu algıladığımız yerde bir süre geçtikten sonra o kokuyu algılamamız ve diğer kokulardan ayırt etmemiz zorlaşır.

Tat Alma Organımız: Dil

Besinlerde temel olarak tatlı, tuzlu, ekşi ve acı olmak üzere dört çeşit tat olduğu kabul edilir. Besinlerin tadını algılamamızı sağlayan duyu organımız dildir.

Gözleriniz kapalı bile olsa bir dilim elma ile bir dilim armudu ayırt edebilir misiniz? Bu soruya birçoğunuz “evet” cevabı verecektir. Çünkü elma ile armudun tadı farklıdır. Bunu elma ve armudu yiyerek dilimiz sayesinde anlarız.

Dokunma Organımız: Deri

Deri, dokunma duyusu organıdır. Deri sayesinde cisimlerin sert mi, yumuşak mı olduğunu algılarız. Havanın sıcak mı, soğuk mu, suyun sıcak mı, soğuk mu olduğuna derimiz ile karar veririz.

Deri, vücudumuzun dışını tamamen kaplar. Bu nedenle derinin, en büyük duyu organımız olduğunu söyleyebiliriz. Ayrıca deri, vücudumuzu dış etkilere karşı korur. Deri aynı zamanda fazla suyun ve tuzun terleme yoluyla dışarı atılmasına yardımcı olur.

Koku ve tat alma duyularımız arasında bir ilişki var mıdır?

Bir pastaneden gelen böreğin, bir manavdan gelen portakal veya mandalinanın kokusu birçok insanın hoşuna gider. Fakat grip ya da nezle olup hastalandığınızda genellikle burnunuz tıkandığı için besinlerin kokusunu tam alamazsınız. Böyle durumlarda hasta kişiler genellikle bir şey yiyip içmek istemez.

Burnumuz ve gözlerimiz kapalı iken çeşitli yiyeceklerin ne olduğunu ayırt etmekte zorlanırız. Burnumuz açık ancak gözlerimiz kapalı ise yiyeceklerin tadını daha kolay algılarız. Çünkü çiğneme sayesinde besinlerin kokusu ağzın arkasındaki boşluktan burnumuza ulaşır. Böylece burnumuz açık iken çiğnediğimiz besinin ne olduğuna karar verebiliriz.

Duyu organlarının sağlığını korumak için neler yapmalıyız?

Duyu organlarımız bizim için büyük öneme sahiptir. Bu nedenle duyu organlarımızın sağlığını korumaya çok önem vermeliyiz.

Göz sağlığının korunması için neler yapmalıyız?

A ve B vitamini yönünden zengin yiyecekleri yemeliyiz.

Aşırı soğuk, rüzgâr ve güneş gözler için zararlıdır.

Aydınlatmada ışığın yukarıdan gelmesi gerek

Bilgisayar ve televizyon ekranlarına çok yakından bakmamalıyız.

Çalışırken gözlerin ara sıra dinlendirilmesi gerek

Çok kuvvetli ya da zayıf ışıkta ders çalışmamalıyız.

Fazla ve az ışık gözlere zarar verir

Görme ile ilgili rahatsızlıklarda doktora gidilmeli

Gözleri mikroplu, kirli sularla yıkamak sakıncalıdır.

Gözlerin temiz tutularak toz ve kirden korunması gerek

Güneş’e ve şiddetli ışık yayan varlıklara çıplak gözle bakmamalıyız.

Havlu ve gözlük gibi kişisel eşyaların temizliğine dikkat etmeliyiz.

Okurken gözümüzle kitap arasında en az 30 cm olmasına dikkat etmeliyiz.

Okurken, yazarken ışığın sol taraftan gelmesine dikkat edilmesi gerek

Televizyonun uzun süre ve çok yakından seyredilmesi göz sağlığını bozar.

Kulak sağlığının korunması için neler yapmalıyız?

Aşırı gürültünün kulağa zarar vereceği

Çok yüksek sesle müzik dinlememeliyiz.

Gürültülü yerlerde bulunmamaya özen göstermeliyiz. Gürültülü ortamlardan kaçınmalıyız.

Her banyodan sonra kulakların iyice kurulanması gerektiği

Kış mevsiminde kulağımızı aşırı soğuktan korumalıyız.

Kulağa vurulmasının zararlı olacağı

Kulak temizliğine dikkat etmeliyiz.

Kulak yolunun temiz tutulması gerek

Kulakla ilgili rahatsızlıklarda doktora gidileceği

Kulaklarımızı temizlemek için sert cisimler kullanmamalıyız.

Kulaklıkla müzik dinlememeliyiz.

Mikroplu sularla kulağın yıkanmasının sakıncalı olduğu

Sivri uçlu cisimlerle kulağın karıştırılmasının zararlı olacağı

Şiddetli sesler duyduğumuzda ağzımızı açmalıyız.

Burun sağlığının korunması için neler yapmalıyız?

Bilmediğimiz maddeleri koklamamalıyız.

Burnumuzu karıştırmamalıyız.

Burnun sık sık temizlenmesi gerektiği

Burun ile ilgili rahatsızlıklarda doktora gidileceği

Burun kıllarını koparmamalıyız.

Buruna yabancı maddelerin sokulmasının zararlı olacağı

Keskin ve yoğun kokuların olduğu yerlerden uzak durmaya çalışmalıyız.

Kokusunu bilmediğimiz maddeleri koklamamalıyız.

Sigara içilen ortamlarda bulunmamalıyız.

Dil sağlığının korunması için neler yapmalıyız?

Ağız ve diş sağlığına önem vermeliyiz.

Aşırı sıcak ve soğuk besinleri tüketmemeliyiz.

Dilimizde kızarıklık, şişlik veya yara olması durumunda en kısa zamanda doktora gitmeliyiz.

Dişlerimizi fırçalamalıyız. Dişlerimizi fırçalarken dilimizi de fırçalamalıyız.

Ne olduğunu bilmediğimiz maddelerin tadına bakmaktan kaçınmalıyız.

Deri sağlığının korunması için aşağıda verilenlere dikkat edilmelidir.

Aşırı sıcak veya soğuk besinler tüketmemeliyiz.

Bıçak ve makas gibi kesici ve delici aletleri aile büyüklerimizin gözetiminde kullanmalıyız.

Deri hastalıklarında doktora başvurulması gerektiği

Derimize zarar verebilecek çamaşır suyu ve deterjan gibi maddelere dokunmamalıyız. Dokunulması hâlinde ellerimizi bol su ile yıkamalıyız.

Haftada en az iki defa banyo yapmalıyız.

Kaynar sulardan, yakıcı maddelerden uzak durulması gerektiği

Kirli ve mikroplu sularla oynanmasının zararlı olacağı

Sık sık banyo yapılması gerektiği

Vücudumuzu aşırı sıcak ve soğuktan korumaya çalışmalıyız.

Yazın güneşte fazla durulmasının zararlı olacağı

Duyu organlarının sağlığını korumak neden önemlidir?

Bu önerilere uyulmazsa duyu organlarında bazı rahatsızlıklar görülebilir. Böyle bir durumla karşılaşmamak için duyu organlarının sağlığına dikkat etmeyi alışkanlık hâline getirmeliyiz. Erken teşhis ve tedavi, duyu organlarındaki rahatsızlıkların ilerlemesini engeller. Bu nedenle duyu organlarında bir rahatsızlık hissedildiğinde vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır.