Kahkaha

Bayıldım

Cool

Kızgın

Mahcup

Öğretici

Şaşkın

Suskun

Tatlı

Üzgün

Süper

Atasözleri ve Deyimler Arasındaki Farklar Nelerdir?

Ana Sayfa » Atasözleri » Atasözleri ve Deyimler Arasındaki Farklar Nelerdir?
Atasözleri ve Deyimler Arasındaki Farklar Nelerdir?

Atasözleri ve Deyimler Arasındaki Farklar Nelerdir?

Atasözleri ve Deyimler

Atasözleri ve Deyimlerin Farkı

Atasözleri ve Deyimleri Karşılaştırma

Atasözleri ve deyimlerin birbirleriyle ortak ve birbirinden ayrılan bazı özellikleri vardır. Birbirleriyle ortak olan en önemli özellikleri, her ikisinin de toplum tarafından ortak olarak benimsenen ve kullanılan kalıplaşmış sözler olmalarıdır. Genellikle bu ortak özelliklerinden dolayı atasözleri ve deyimler birbirine karıştırılır. Oysa her ikisini birbirinden ayıran bazı önemli özellikler vardır.

Öğüt ve Yargı

Deyimler bir anlatım biçimidir. Bir kavramı en güzel, en etkili biçimde anlatmayı amaçlar. Bu nedenle de deyimlerde, atasözlerinde olduğu gibi bir öğüt verme ya da bilgece sözler söyleme çabası yoktur. Attan inip eşeğe binmek, etekleri zil çalmak, ok yaydan çıkmak, bin dereden su getirmek gibi deyimlerde herhangi bir öğüt veya yargı yoktur. Ancak, “Ağaç yaşken eğilir”, “Ne ekersen onu biçersin” gibi atasözlerinde yargı bulunmaz. Atasözleri ile deyimleri birbirinden ayıran en önemli özellik budur.

Tümce Biçimindeki Atasözleri ve Deyimler

Bazı deyimler tümce biçimindedir. Tümce biçiminde olan bu deyimlerde yargı vardır. Bu nedenle atasözleri ile karıştırılabilir. “Dağ fare doğurdu.” , “Delik büyük, yama küçük.” , “Yorgan gitti, kavga bitti.” , “Tencere yuvarlanmış, kapağını bulmuş.” gibi deyimlerde de yargı vardır, ama öğüt yoktur. Atasözleri ve deyimler arasındaki bir fark da deyimlerin “öğüt” vermemesidir.

Atasözlerini Deyim Olarak Kullanma

Birçok atasözü deyim olarak da kullanılır. Ancak deyimler genelde atasözü olarak kullanılmazlar. “Ne ekersen onu biçersin.” atasözü bir konuşma ya da yazıda “Hamdi ektiğini biçti.” şeklinde kullanıldığında deyim haline dönüşür.

Örnek:

“Ayağını yorganına göre uzat” (atasözü) , “Ayağını yorganına göre uzatmak” (deyim)
“Doğmadık çocuğa don biçilmez” (atasözü) , “Doğmadık çocuğa don biçmek” (deyim)
“İtle yatan, bitle kalkar” (atasözü) , “İtle yatıp bitle kalkmak” (deyim)
“Aman diyene kılıç kalkmaz” (atasözü) , “Aman diyene kılıç kaldırmak” (deyim)

Atasözlerinin çoğu bir anlatım biçimine dönüştüğü zaman deyim olur.

Örnek:

Recep, ayağını yorganına göre uzatmadığı için iflas etti.
Otu çekip, köküne bakmadan, yani adamın ailesini iyice araştırmadan evlenirsen pişman olabilirsin.

Hem Atasözü Hem Deyim Olarak Kullanılan Sözler

Bazı sözler hem atasözü hem de deyim özelliği taşır. Ancak bunların sayıları oldukça azdır. Aşağıda örnek olarak verilen sözler öğüt olarak kullanıldıklarında atasözü, konuşma biçimi olarak kullanıldıklarında deyim olur: “Üzümünü ye, bağını sorma”, “Sen ağa ben ağa, bu ineği kim sağa?”, “Çamsakızı çoban armağanı” “Atın ölümü arpadan olsun”.

Atasözü ve Deyimlerde Eylem Çekimi

Deyimler genellikle büyük eylem çekimlerine girer. Bu bakımdan atasözlerine nazaran çok daha fazla esneklik gösterirler. Oysa atasözlerinde bu esneklik yoktur. Atasözleri genellikle şimdiki zaman, belirli geçmiş zaman ve gelecek zaman kipiyle kurulurlar.

İşte sizlere düşündürücü atasözlerinden bazıları;

  • Davulun sesi uzaktan kulağa hoş gelir. “Davul nasıl çalınır?” sorusunu dinleyene değil, çalana sormak gerekir.
  • Sular bulanmadan durulmaz.
  • Güzelliği bir sivilce, zenginliği bir kıvılcım yok eder.
  • Bana arkadaşını söyle, sana kim olduğunu söyleyeyim.
  • Yalancının evi yanmış, kimse inanmamış.
  • İki gönül bir olursa samanlık seyran olur.
  • Ak akçe, karagün içindir.
  • Aç tavuk kendini darı ambarında sanır.
  • El elin eşeğini türkü çağırarak arar.
  • Bir elin nesi var? İki elin sesi var.
  • Dimyat’a pirince giden, evdeki bulgurdan olur.
  • Üzüm üzüme, baka baka kararır.
  • Dağ dağa kavuşmaz, insan insana kavuşur.
  • Bugünün işini yarına bırakma!
  • Bakarsan bağ, bakmazsan dağ olur.

Atasözleri ve Deyimler Arasındaki Farklar Nelerdir? - Yorumlar

YORUMLARINIZI PAYLAŞIN

 

Yapılan Yorumlar

BENZER İÇERİKLERİlginizi çekebilecek diğer içerikler

SOSYAL MEDYADA BİZSitemizin sosyal medya hesapları

ÖNE ÇIKAN KATEGORİLER

RASTGELE İÇERİKLER

Sağlıklı Beslenme için Neler Yapmalıyız? Abbas yolcu deyiminin anlamı nedir? Milli bayramları kutlama nedenleri nelerdir? Ameliyata gelmeden önce ve ameliyattan sonra yapılacaklar nelerdir? Yaşamımızdaki Değişimler ve Süreklilik Kabak çekirdeğinin faydaları nelerdir?

FACEBOOK'TA BİZ

TemaFabrika

Hoşgeldiniz

Online İlkokul - Tüm Hakları Saklıdır